Voor kinderen die onder de wettelijke verdeling een geldvordering op de langstlevende ouder hebben, ontstaat met de tijd vaak een specifieke zorg: wat gebeurt er met het oorspronkelijke vermogen als de langstlevende hertrouwt of overlijdt? Verdwijnt het kindsdeel via een nieuwe partnerlijn, of blijft het toch verbonden aan de oorspronkelijke familielijn? De wet kent voor deze situatie een instrument dat speciaal voor kinderen is ontworpen: wilsrechten.
Wilsrechten zijn een belangrijk maar weinig bekend onderdeel van het Nederlandse erfrecht. Zij geven kinderen de mogelijkheid om onder voorwaarden bepaalde goederen alsnog op te eisen, op specifieke momenten in de levensloop van de langstlevende. Hieronder leest u wat wilsrechten precies zijn, wanneer zij in beeld komen en hoe u ze kunt inroepen.
Wat zijn wilsrechten?
Wilsrechten zijn wettelijke aanspraken van kinderen om onder voorwaarden bepaalde goederen of een waarde-equivalent op te eisen op het moment dat de langstlevende ouder hertrouwt of overlijdt. Doel is te voorkomen dat het oorspronkelijke vermogen, dat onder de wettelijke verdeling in handen van de langstlevende kwam, via een hertrouwde langstlevende uiteindelijk bij een stieffamilietak terechtkomt.
De wet kent verschillende soorten wilsrechten die in samenhang werken. Welke soort op uw situatie van toepassing is, hangt af van het gebeurtenis: het hertrouwen van de langstlevende, het overlijden van een hertrouwde langstlevende, of het overlijden van een nieuwe partner. Voor elk van die situaties heeft de wet een specifieke beschermingsregeling ontworpen.
Wanneer komen wilsrechten in beeld?
Het meest bekende wilsrecht ontstaat op het moment dat de langstlevende ouder hertrouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat. Het kind kan dan eisen dat de goederen die uit de eerste nalatenschap komen, formeel aan hem worden overgedragen, of dat een waarde-equivalent wordt vastgelegd. Hierdoor blijft het oorspronkelijke vermogen in de eigen familielijn verbonden, ook als de langstlevende opnieuw een gezin sticht.
Een tweede situatie waarin wilsrechten in beeld komen, is het overlijden van een hertrouwde langstlevende. Het kind kan dan eisen dat de oorspronkelijke goederen of de waarde daarvan aan hem worden uitgekeerd, voordat de nieuwe nalatenschap met de stieffamilie wordt afgewikkeld. Dit voorkomt dat het kindsdeel via de tweede nalatenschap weer in een andere familielijn terechtkomt.
“Wilsrechten zijn geen automatische bescherming. Zij zijn een aanspraak die door het kind zelf moet worden uitgeoefend, op een specifiek moment en in een specifieke vorm. Wie niet weet dat ze bestaan, mist ze ongemerkt.”
Hoe worden wilsrechten ingeroepen?
Wilsrechten worden niet automatisch toegekend, maar moeten door het kind zelf worden uitgeoefend. Dat gebeurt door een formele verklaring aan de langstlevende of, na diens overlijden, aan de erfgenamen van het tweede overlijden. De wet kent voor het uitoefenen van wilsrechten specifieke termijnen, die per soort wilsrecht verschillen.
In de praktijk is het belangrijk om bij signalen van hertrouwen of nieuwe partnervorming van de langstlevende direct juridisch advies in te winnen. De termijnen zijn beperkt, en wachten kan tot verval van rechten leiden. Wij begeleiden cliënten geregeld om in het juiste moment de juiste verklaring in de juiste vorm aan de juiste partij te richten.
Welke goederen vallen onder wilsrechten?
Niet alle goederen uit de oorspronkelijke nalatenschap vallen onder wilsrechten. De wet beperkt het tot specifieke categorieën, die afhankelijk zijn van het type wilsrecht. In hoofdlijnen gaat het om goederen die deel uitmaakten van de boedel bij het eerste overlijden en die nog identificeerbaar in het vermogen van de langstlevende aanwezig zijn.
Voor goederen die in de loop van de tijd zijn vervangen of verkocht, kan een waarde-equivalent worden gevraagd. Dat vraagt om gedetailleerde reconstructie van wat oorspronkelijk in de boedel zat en wat daarvan in welke vorm nog aanwezig is. Goede documentatie bij het eerste overlijden helpt om wilsrechten later succesvol te kunnen uitoefenen.
Wilsrechten in samengestelde gezinnen
Wilsrechten zijn vooral relevant in samengestelde gezinnen, waar de langstlevende ouder hertrouwt of een nieuwe partner krijgt. Voor de eigen kinderen van de overledene is het belangrijk te beseffen dat hun kindsdeel zonder wilsrechten via de langstlevende uiteindelijk bij een stieffamilietak kan terechtkomen. Wilsrechten zijn het instrument om dat te voorkomen.
Tegelijk kunnen wilsrechten voor de langstlevende en de nieuwe partner als ingrijpend worden ervaren. Zij raken aan de financiële positie van de tweede gezinssituatie en kunnen tot relationele spanning leiden. Een evenwichtige juridische beoordeling, met aandacht voor zowel de aanspraak van de oorspronkelijke kinderen als de positie van de nieuwe gezinssituatie, is in deze zaken essentieel.
Wanneer overweegt u wilsrechten in te roepen?
De afweging om wilsrechten in te roepen is zowel juridisch als persoonlijk. Juridisch gaat het om de vraag of de aanspraak werkelijk substantieel is en hoe haalbaar de uitoefening is. Persoonlijk gaat het om de relatie met de langstlevende en de eventuele nieuwe partner. Wilsrechten inroepen kan worden ervaren als wantrouwen, zelfs als dat niet de bedoeling is.
Wij wegen samen met cliënten zorgvuldig of inroeping van wilsrechten verstandig is, met aandacht voor zowel de juridische kant als de menselijke verhoudingen. Soms is de juiste route een formele inroeping; soms is een notariële vastlegging zonder formele inroeping voldoende om de aanspraak te bewaken. Een advocaat helpt om die afweging zorgvuldig te maken.
Specialistische bijstand bij wilsrechten
Wilsrechten zijn een gespecialiseerd onderdeel van het Nederlandse erfrecht. Zij vragen om kennis van zowel de wettelijke regelingen als van de specifieke familiesituatie. Een notaris kan u informatie geven over de mogelijkheden, maar zal niet partijdig voor u optreden bij de inroeping. Een erfrechtadvocaat beoordeelt voor u welke wilsrechten in uw situatie in beeld zijn en helpt bij de zorgvuldige uitoefening.
Van Zinnicq Bergmann Advocaten staat al sinds 1870 cliënten bij in complexe juridische kwesties. Met meer dan 150 jaar ervaring kent ons kantoor de klappen van de zweep, van beide kanten van een conflict. Mr. Jean van Zinnicq Bergmann adviseert en procedeert in zaken rond wilsrechten voor cliënten in Noord-Brabant en daarbuiten. Wij beoordelen welke wilsrechten in uw situatie van toepassing zijn en helpen bij de zorgvuldige inroeping.
Wat u moet weten over wilsrechten
Wat zijn wilsrechten precies?
Wettelijke aanspraken van kinderen om onder voorwaarden bepaalde goederen of een waarde-equivalent op te eisen op het moment dat de langstlevende ouder hertrouwt of overlijdt. Doel is te voorkomen dat het oorspronkelijke vermogen via een hertrouwde langstlevende bij een stieffamilietak terechtkomt.
Wanneer kan ik mijn wilsrechten inroepen?
Op specifieke momenten: het hertrouwen van de langstlevende, het overlijden van een hertrouwde langstlevende, of het overlijden van een nieuwe partner. De wet kent voor elk van deze situaties een specifieke regeling met eigen termijnen.
Worden wilsrechten automatisch toegekend?
Nee. Wilsrechten moeten door het kind zelf worden uitgeoefend door een formele verklaring. Zij worden niet automatisch toegekend en kunnen vervallen als u niet binnen de termijn handelt.
Welke goederen vallen onder wilsrechten?
Specifieke categorieën goederen die deel uitmaakten van de boedel bij het eerste overlijden en nog identificeerbaar in het vermogen van de langstlevende aanwezig zijn. Voor vervangen of verkochte goederen kan een waarde-equivalent worden gevraagd.
Wat als de langstlevende niet meewerkt?
Dan kan een procedure bij de rechter nodig zijn. De rechter kan de uitoefening van wilsrechten bevelen en zo nodig maatregelen treffen om uw aanspraak veilig te stellen.
Beïnvloeden wilsrechten de relatie met de langstlevende?
Ja, dat kan. Inroeping kan worden ervaren als wantrouwen, zelfs als dat niet de bedoeling is. Een evenwichtige juridische en persoonlijke afweging is verstandig voordat u tot inroeping overgaat.
Wat doet Van Zinnicq Bergmann Advocaten bij wilsrechten?
Wij beoordelen welke wilsrechten in uw situatie van toepassing zijn, helpen bij de zorgvuldige inroeping en bewaken de termijnen. Komt het tot een procedure, dan procederen wij voor u bij de rechter.