Wie zijn nalatenschap goed wil regelen, doet er goed aan een executeur testamentair te benoemen. Voor de erfgenamen scheelt het een aanzienlijke administratieve last, en u kunt zelf bepalen wie u vertrouwt met de afwikkeling. Toch is het benoemen van een executeur niet vanzelfsprekend, en vraagt het om weloverwogen keuzes: welk type executeur past bij uw situatie, wie kiest u, welke beloning vindt u redelijk, en welke instructies legt u vast?
Voor mensen die hun testament opstellen of herzien, geeft het volgende overzicht houvast. Hieronder leest u welke keuzes u kunt maken bij het benoemen van een executeur, welke type-executeur in welke situatie past, en welke afspraken u in het testament kunt opnemen om de afwikkeling soepel te laten verlopen.
Wie kunt u tot executeur benoemen?
In principe kan iedereen tot executeur worden benoemd: een familielid, een vriend, een professional zoals notaris of advocaat, of zelfs een instelling. De wet stelt geen specifieke vakinhoudelijke eisen. Wel moet de persoon natuurlijk in staat zijn om de functie uit te oefenen: bekwaam, beschikbaar en bereid om de verantwoordelijkheid te dragen.
Een veelgemaakte keuze is een van de erfgenamen, vaak de oudste kind of een specifieke vertrouwenspersoon. Voordeel is dat deze persoon de familie kent en de gevoeligheden begrijpt. Nadeel is potentiële belangenverstrengeling, omdat de erfgenaam-executeur tegelijk hoeder van de boedel en deelnemer aan de verdeling is. Voor complexe boedels of bij verwachting van conflicten kan een onafhankelijke professional (notaris, advocaat) verstandig zijn.
Welk type executeur kiest u?
De wet kent drie typen executeur, elk met een eigen bevoegdheidspakket:
- De gewone executeur: beheert de boedel, betaalt schulden en legt rekening en verantwoording af, maar kan de verdeling tussen erfgenamen niet zelfstandig bepalen;
- De executeur-afwikkelingsbewindvoerder: heeft alle bevoegdheden van de gewone executeur, plus de bevoegdheid om de verdeling tot stand te brengen, ook tegen de wens van afzonderlijke erfgenamen in;
- De executeur-begrafenis: is uitsluitend bevoegd tot het regelen van de uitvaart.
Voor de meeste situaties is de gewone executeur voldoende. Bij verwachting van conflicten of bij een wens om een specifieke verdeling tot stand te brengen, kan de afwikkelingsbewindvoerder een sterkere keuze zijn. De executeur-begrafenis is een specifieke variant voor specifieke situaties.
“Een executeur benoemen is geen administratieve handeling. Het is een vertrouwensvraag aan een ander om uw laatste wensen tot uitvoering te brengen, met alle juridische en menselijke aspecten die daarbij komen kijken.”
Reserve-executeur en opvolging
Een verstandige keuze is om naast de primaire executeur ook een reserve-executeur te benoemen. Indien de eerste keuze om welke reden ook niet kan of wil, valt de functie automatisch aan de reserve. Dat voorkomt dat de erfgenamen bij een onverwachte situatie zonder executeur komen te staan, of zelf via de rechter een nieuwe executeur moeten laten benoemen.
De reserve-executeur is dezelfde keuze als de primaire: bekwaam, beschikbaar en bereid. Het testament kan ook bepalen wat er gebeurt als geen van beide kan optreden, bijvoorbeeld dat de rechtbank een vereffenaar aanwijst of dat de erfgenamen samen de afwikkeling voeren.
De beloning regelen
Bij benoeming kunt u de beloning van de executeur in het testament vastleggen. De wettelijke standaard van één procent van de waarde van het vermogen geldt bij ontbreken van een specifieke regeling. U kunt:
- De standaardvergoeding bevestigen;
- Een afwijkend percentage vastleggen;
- Een vast bedrag opnemen;
- Een uurtarief afspreken voor professionele executeurs;
- Een gestaffelde regeling overeenkomen;
- Bepalen dat de executeur onbezoldigd is, bijvoorbeeld bij een familielid dat geen beloning wenst.
Voor een professionele executeur (notaris, advocaat) is een uurtarief in de praktijk gangbaar. Voor een familielid kan een specifiek bedrag of de wettelijke regeling redelijk zijn. Het is belangrijk om dit vooraf te bespreken met de beoogd executeur, zodat hij de benoeming met kennis van zaken accepteert.
Instructies in het testament
Naast de algemene benoeming kunt u in het testament specifieke instructies aan de executeur opnemen. Bijvoorbeeld: wat hij moet doen met een specifiek voorwerp, hoe hij een woning moet afwikkelen, welke fiscale optie hij moet volgen, of hoe hij met een specifiek goed doel moet communiceren. Deze instructies binden de executeur, zolang zij niet in strijd zijn met de wet.
Tegelijkertijd moet u oppassen om de executeur niet onnodig vast te leggen. Te gedetailleerde instructies kunnen de afwikkeling juist bemoeilijken, omdat omstandigheden tussen testamentopmaak en overlijden kunnen veranderen. Een goed evenwicht tussen heldere richtlijnen en voldoende ruimte voor oordeelsvermogen is essentieel. Een notaris of erfrechtadvocaat helpt om dit evenwicht te vinden.
De executeur informeren vóór overlijden
Veel mensen vragen zich af of zij de beoogd executeur vooraf moeten informeren. Juridisch is dat niet verplicht: het testament treedt pas in werking bij overlijden, en de executeur hoeft pas dan de benoeming te aanvaarden. Praktisch is voorafgaande informatie echter vrijwel altijd verstandig.
Door de beoogd executeur vooraf te informeren, kunt u toetsen of hij bereid en in staat is om de taak op zich te nemen. U kunt eventuele voorkeuren of zorgen bespreken, en u kunt hem informatie geven die voor de afwikkeling waardevol is. Voor de executeur betekent dat een kortere oriëntatiefase na het overlijden, voor u zekerheid dat uw keuze welkom is.
Specialistische bijstand bij het benoemen van een executeur
Het benoemen van een executeur testamentair vraagt om juridische zorgvuldigheid. Een notaris stelt het testament op met de benoeming en eventuele instructies. Voor complexe situaties, zoals bedrijven in de boedel, samengestelde gezinnen of verwachte conflicten, is voorafgaand advies door een erfrechtadvocaat waardevol om de keuzes te onderbouwen.
Van Zinnicq Bergmann Advocaten staat al sinds 1870 cliënten bij in complexe juridische kwesties. Met meer dan 150 jaar ervaring kent ons kantoor de klappen van de zweep, van beide kanten van een conflict. Mr. Jean van Zinnicq Bergmann adviseert in nalatenschapsplanning voor cliënten in Noord-Brabant en daarbuiten, met aandacht voor de juiste keuze van executeur en instructies.
Wat u moet weten over het benoemen van een executeur
Wie kan ik tot executeur benoemen?
In principe iedereen die bekwaam, beschikbaar en bereid is: familielid, vriend, notaris, advocaat of instelling.
Welk type executeur past bij mijn situatie?
De gewone executeur volstaat voor de meeste situaties. Voor verwachte conflicten of een specifieke verdeling is een afwikkelingsbewindvoerder verstandig. De executeur-begrafenis is een specifieke beperkte variant.
Moet ik een reserve-executeur benoemen?
Zeer aan te raden. Het voorkomt dat erfgenamen zonder executeur komen te staan als de primaire keuze niet kan of wil.
Hoe regel ik de beloning?
In het testament kunt u de wettelijke één procent bevestigen of een andere regeling vastleggen, zoals een vast bedrag, een uurtarief of een gestaffelde structuur.
Moet ik de executeur vooraf informeren?
Juridisch niet verplicht, maar praktisch vrijwel altijd verstandig. Zo kunt u toetsen of de beoogd executeur bereid en in staat is.
Kan ik specifieke instructies opnemen?
Ja, zolang die niet in strijd zijn met de wet. Een goed evenwicht tussen heldere richtlijnen en voldoende ruimte voor oordeelsvermogen is essentieel.
Wat doet Van Zinnicq Bergmann Advocaten bij het benoemen van een executeur?
Wij adviseren over de juiste keuze, het juiste type executeur, een evenwichtige beloningsregeling en helpen u eventuele instructies juridisch sluitend vast te leggen.