Wanneer een werknemer ziek wordt, begint vrijwel direct de re-integratie: het traject dat erop gericht is dat de werknemer weer aan het werk gaat, in de eigen functie of in ander passend werk. De wet legt daarbij verplichtingen op beide partijen. De werkgever moet zich actief inspannen, de werknemer moet meewerken. Wie zijn deel niet nakomt, loopt risico’s die later in het traject zwaar kunnen wegen.
De meeste vragen ontstaan onderweg. Is het aangeboden werk passend, moet de werknemer het advies van de bedrijfsarts volgen, en wat als partijen het oneens zijn over wat er nog mogelijk is?
Hieronder leest u wat re-integratie in het eerste spoor inhoudt, welke verplichtingen de wet aan beide kanten stelt, welke rol de bedrijfsarts en de arbeidsdeskundige spelen en hoe een geschil kan worden voorgelegd. Het bredere kader vindt u in ons overzicht van het arbeidsrecht.
⚖️ In het kort
- Re-integratie in het eerste spoor is gericht op terugkeer bij de eigen werkgever, in de eigen functie of in ander passend werk binnen het bedrijf.
- De werkgever moet de terugkeer actief bevorderen (artikel 7:658a BW); de werknemer moet meewerken en passend werk verrichten (artikel 7:660a BW).
- Passende arbeid is alle arbeid die past bij de krachten en bekwaamheden van de werknemer, tenzij aanvaarding om lichamelijke, geestelijke of sociale redenen niet van hem kan worden gevergd.
- De bedrijfsarts adviseert over de belastbaarheid; de arbeidsdeskundige vertaalt dat advies naar concreet werk.
- Werkt de werknemer zonder deugdelijke grond niet mee, dan kan de werkgever maatregelen nemen, waaronder het stopzetten van het loon.
- Bij onenigheid kan elk van beide partijen een deskundigenoordeel bij het UWV aanvragen. Dat oordeel is een advies en niet bindend.
Wat re-integratie in het eerste spoor inhoudt
Het eerste spoor is de terugkeer naar werk bij de eigen werkgever. Dat kan de eigen functie zijn, eventueel met aanpassingen in uren, taken of werkplek, of een andere functie binnen hetzelfde bedrijf. Zolang er een reële kans is dat de werknemer binnen de eigen organisatie aan de slag kan, ligt daar de nadruk.
Blijkt terugkeer bij de eigen werkgever niet haalbaar, dan moet daarnaast worden gezocht naar werk bij een andere werkgever. Dat heet het tweede spoor. Wanneer en hoe dat begint, leest u bij het tweede spoor. Dit artikel gaat over het eerste spoor.
De stappen en termijnen die het traject structureren, zoals de probleemanalyse, het plan van aanpak en de eerstejaarsevaluatie, volgen uit de Wet verbetering poortwachter. Die procedure loopt parallel aan de inhoudelijke verplichtingen die hieronder aan bod komen.
De verplichtingen van de werkgever
Artikel 7:658a BW verplicht de werkgever te bevorderen dat de zieke werknemer in staat wordt gesteld de eigen of andere passende arbeid te verrichten. Dat is een inspanningsverplichting, geen resultaatsverplichting. Een werkgever hoeft geen functie te creëren die er niet is, maar moet wel serieus onderzoeken wat er binnen de organisatie mogelijk is en de mogelijkheden benutten die er redelijkerwijs zijn.
Concreet betekent dit onder meer dat de werkgever:
- zich bij de verzuimbegeleiding laat bijstaan door een bedrijfsarts of arbodienst;
- samen met de werknemer een plan van aanpak opstelt, uitvoert en waar nodig bijstelt;
- onderzoekt of het eigen werk met aanpassingen weer mogelijk is, bijvoorbeeld met minder uren, andere taken of hulpmiddelen;
- passend werk aanbiedt als het eigen werk (nog) niet haalbaar is;
- de voortgang vastlegt, zodat later kan worden aangetoond wat er is gedaan.
Dat laatste wordt vaak onderschat. Na bijna twee jaar ziekte beoordeelt het UWV aan de hand van het re-integratieverslag of de werkgever genoeg heeft gedaan. Zo niet, dan kan het de loondoorbetalingsplicht met maximaal een jaar verlengen. Die sanctie van het UWV heet de loonsanctie; de gevolgen daarvan leest u bij de Wet verbetering poortwachter.
Gratis nieuwsbrief
Juridische tips in uw mailbox
Wij sturen regelmatig een korte nieuwsbrief met praktische juridische tips over arbeidsrecht, huurrecht en erfrecht. U laat alleen uw naam en e-mailadres achter.
De verplichtingen van de werknemer
Tegenover de inspanningen van de werkgever staat een medewerkingsplicht. Artikel 7:660a BW verplicht de zieke werknemer om:
- mee te werken aan redelijke voorschriften en maatregelen van de werkgever of de bedrijfsarts die erop gericht zijn dat hij weer passend werk kan doen;
- passende arbeid te verrichten waartoe de werkgever hem in de gelegenheid stelt;
- mee te werken aan het opstellen, evalueren en bijstellen van het plan van aanpak;
- tijdig een WIA-uitkering aan te vragen als de ziekte voortduurt.
Meewerken betekent niet dat een werknemer elk voorstel zonder meer moet accepteren. Hij mag een eigen standpunt innemen en dat laten toetsen. Wat niet kan, is het traject zonder deugdelijke reden blokkeren, bijvoorbeeld door afspraken met de bedrijfsarts structureel te missen.
Het overzicht hieronder zet de verplichtingen naast elkaar.
Wat is passende arbeid?
De wet omschrijft passende arbeid als alle arbeid die voor de krachten en bekwaamheden van de werknemer is berekend, tenzij aanvaarding om redenen van lichamelijke, geestelijke of sociale aard niet van hem kan worden gevergd (artikel 7:658a lid 4 BW). Die definitie is bewust ruim. Passend werk hoeft niet gelijkwaardig te zijn aan de eigen functie en kan zowel lager als anders van aard zijn.
Of werk passend is, hangt af van de omstandigheden van het geval. Daarbij spelen onder meer een rol:
- de medische beperkingen en mogelijkheden, zoals de bedrijfsarts die heeft vastgesteld;
- opleiding, ervaring en niveau van de werknemer;
- de reistijd en de werktijden;
- de beloning, waarbij een lager loon voor tijdelijk ander werk niet automatisch onaanvaardbaar is;
- de duur van de ziekte: hoe langer die duurt, hoe meer van de werknemer mag worden verwacht.
Werk dat in de eerste maanden niet passend is, kan dat na een jaar ziekte dus wel zijn. Andersom kan de werkgever niet elk willekeurig werk aanbieden: het moet aansluiten bij wat de werknemer medisch gezien kan en bijdragen aan een duurzame terugkeer.
De rol van de bedrijfsarts
De werkgever moet zich bij de verzuimbegeleiding laten bijstaan door een bedrijfsarts of een arbodienst. De bedrijfsarts beoordeelt de medische situatie en stelt vast wat de werknemer wel en niet kan. In de eerste weken van de ziekte maakt hij een probleemanalyse, die de basis vormt voor het plan van aanpak.
De bedrijfsarts heeft een beroepsgeheim. De werkgever hoort alleen de functionele beperkingen en mogelijkheden en een verwachting over de duur, niet de diagnose.
Is de werknemer het niet eens met het oordeel van de bedrijfsarts, dan kan hij een second opinion vragen bij een andere bedrijfsarts. Dat advies is niet bindend, maar de eigen bedrijfsarts moet er wel serieus naar kijken. Een werknemer die het oneens blijft met het advies, kan daarnaast een deskundigenoordeel vragen bij het UWV.
De rol van de arbeidsdeskundige
De bedrijfsarts beschrijft wat iemand kan; de arbeidsdeskundige vertaalt dat naar werk. Een arbeidsdeskundig onderzoek brengt in kaart of de eigen functie met aanpassingen weer haalbaar is, welke andere functies binnen het bedrijf passend zijn en of het verstandig is ook buiten de organisatie te zoeken.
Een arbeidsdeskundig onderzoek is niet in alle gevallen wettelijk verplicht, maar wordt in de praktijk vaak ingezet, met name rond de eerstejaarsevaluatie. Het rapport weegt mee wanneer het UWV aan het eind van het traject beoordeelt of er genoeg is gedaan, en helpt om discussies over passend werk te objectiveren.
Wat als de werknemer niet meewerkt?
Weigert een werknemer zonder deugdelijke grond mee te werken, dan heeft de werkgever verschillende middelen. Bij het niet naleven van controlevoorschriften kan hij de loonbetaling opschorten. Bij het weigeren van passend werk, het niet meewerken aan redelijke maatregelen of aan het plan van aanpak kan hij het loon stopzetten (artikel 7:629 lid 3 BW). Die maatregelen kennen strikte vereisten, onder meer dat de werkgever de werknemer onverwijld laat weten waarom hij het loon niet betaalt. Meer daarover leest u bij de loonstop bij ziekte.
Blijft de werknemer weigeren, ook na een schriftelijke aanmaning of een loonstop, dan kan in het uiterste geval een ontslag in beeld komen, ook al geldt tijdens ziekte in beginsel een opzegverbod. Dat is geen eenvoudige route: de werkgever moet aantonen dat hij de werknemer duidelijk heeft gewaarschuwd en dat de weigering niet gerechtvaardigd was. Hoe de ontslaggronden in elkaar zitten, leest u bij de ontslaggronden.
Geschillen over re-integratie en het deskundigenoordeel
Onenigheid over re-integratie gaat meestal over een van drie vragen: kan de werknemer zijn eigen werk weer doen, is het aangeboden werk passend, en doen beide partijen genoeg? Over elk van die vragen kan zowel de werkgever als de werknemer een deskundigenoordeel bij het UWV aanvragen.
Een verzekeringsarts of arbeidsdeskundige van het UWV bekijkt dan de stukken, spreekt in de regel met beide partijen en geeft een oordeel. Dat oordeel is een advies en niet bindend, maar het weegt in de praktijk zwaar. Wil een werknemer bij de kantonrechter loon vorderen dat is ingehouden in verband met een geschil over zijn arbeidsongeschiktheid of passend werk, dan moet hij in beginsel eerst een deskundigenoordeel hebben gevraagd. Hoe de aanvraag verloopt en wat die kost, leest u bij het deskundigenoordeel van het UWV.
Soms is de verhouding zo onder druk komen te staan dat de vraag eerder is of het dienstverband nog een toekomst heeft, en of er sprake is van een verstoorde arbeidsverhouding, al is het opzegverbod tijdens ziekte ook dan een belangrijke factor.
Bij een geschil helpt een vaste volgorde: eerst het gesprek, dan een formele brief met een onderbouwd standpunt, het vooruitzicht van een procedure en zo nodig een tweede ronde tussen advocaten. Pas daarna komt mediation in beeld, en de procedure bij de rechter blijft de laatste stap.
Voor de werkgever: zorgvuldig vastleggen loont
Een werkgever die de re-integratie serieus neemt, beperkt de kans op een loonsanctie en houdt zijn positie sterk als het traject vastloopt. Leg gesprekken en afspraken schriftelijk vast, volg het advies van de bedrijfsarts op of motiveer waarom u daarvan afwijkt, en zorg dat het plan van aanpak actueel blijft.
Blijft de re-integratie in het eerste spoor uit, dan is de vraag na twee jaar ziekte vaak of het dienstverband eindigt. De transitievergoeding die u dan betaalt, kunt u onder voorwaarden terugkrijgen van het UWV. Meer daarover leest u bij de compensatieregeling transitievergoeding, waarbij de mogelijke afschaffing van die regeling een punt van aandacht is.
Voor de werknemer: meewerken en tegelijk uw grenzen bewaken
Als zieke werknemer heeft u recht op loon, maar ook de plicht om actief mee te werken. Dat kan wringen als u het gevoel heeft dat er te veel of het verkeerde van u wordt gevraagd.
Ga in dat geval niet zelf weigeren, maar laat uw bezwaren toetsen via een second opinion bij een andere bedrijfsarts of een deskundigenoordeel bij het UWV. Zo blijft u aan de goede kant van uw verplichtingen. Bewaar ook zelf de correspondentie en verslagen van gesprekken.
Een voorbeeld uit de praktijk
Stel: een magazijnmedewerker valt uit met rugklachten. Na enkele maanden adviseert de bedrijfsarts dat hij voorlopig geen tillend werk kan doen, maar wel vier uur per dag zittend werk. De werkgever biedt hem een tijdelijke plek op de planningsafdeling aan.
De werknemer weigert: hij vindt het werk niet bij hem passen en wil wachten tot hij zijn eigen werk weer kan doen. De werkgever overweegt een loonstop, maar kiest eerst voor een schriftelijke uitnodiging om het aanbod te heroverwegen, met de mededeling dat hij een deskundigenoordeel zal aanvragen over de vraag of het werk passend is.
Oordeelt de deskundige van het UWV dat het werk passend is, dan staat de werkgever sterker als hij vervolgens maatregelen neemt. Oordeelt de deskundige anders, dan moet de werkgever verder zoeken. In beide gevallen is het geschil objectief getoetst, wat een latere procedure kan voorkomen.
Veelgestelde vragen over re-integratie
Wat is het verschil tussen het eerste en het tweede spoor?
Het eerste spoor is gericht op terugkeer bij de eigen werkgever, in de eigen of in een andere passende functie. Het tweede spoor is gericht op passend werk bij een andere werkgever, wanneer terugkeer in het eigen bedrijf niet haalbaar blijkt.
Mag een werknemer passend werk weigeren?
Alleen als daar een deugdelijke grond voor is, bijvoorbeeld als het werk medisch niet verantwoord is. Weigert een werknemer zonder zo’n grond, dan kan de werkgever het loon stopzetten. Bij twijfel is het verstandig een deskundigenoordeel te vragen in plaats van zelf te weigeren.
Moet de werknemer het advies van de bedrijfsarts opvolgen?
Redelijke adviezen en maatregelen die gericht zijn op terugkeer naar werk moet de werknemer in beginsel opvolgen. Is hij het niet eens met het oordeel, dan kan hij een second opinion bij een andere bedrijfsarts of een deskundigenoordeel bij het UWV aanvragen.
Mag de werkgever weten wat de werknemer mankeert?
Nee. De bedrijfsarts heeft een beroepsgeheim en deelt alleen de functionele beperkingen, de mogelijkheden en de verwachte duur van de ziekte. De diagnose blijft tussen werknemer en arts.
Is een deskundigenoordeel van het UWV bindend?
Nee, het is een advies. In de praktijk weegt het wel zwaar, ook bij de rechter. Voor een loonvordering in verband met een geschil over arbeidsongeschiktheid of passend werk is een deskundigenoordeel in beginsel zelfs vereist.
Re-integratie vraagt om inzet van beide kanten
Re-integratie werkt het best wanneer werkgever en werknemer allebei hun verantwoordelijkheid nemen. Waar dat niet lukt, bepalen een zorgvuldig dossier en een tijdig ingeschakelde onafhankelijke deskundige vaak hoe het traject afloopt.
Wie zowel werkgevers als werknemers bijstaat, kent de klappen van de zweep van beide kanten. Dat helpt om in een vastgelopen traject de juiste vervolgstappen te zetten, zonder dat de verhoudingen onnodig verharden.
Van Zinnicq Bergmann staat sinds 1870 werkgevers en werknemers bij in Noord-Brabant en daarbuiten. Loopt de re-integratie in uw organisatie of in uw eigen situatie vast, of speelt er een geschil over passend werk, neemt u dan gerust telefonisch contact met ons op.
Wetgeving en rechtspraak veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.
Wat cliënten over ons kantoor zeggen
uit 43 beoordelingen op Klantenvertellen
Ze schakelt snel, communiceert helder en heeft oog voor zowel de juridische als de menselijke kant van de zaak.
Jeroen, HedelHanneke van Haarlem, arbeidsrecht2026 via Klantenvertellen
Hij is deskundig, betrokken en werkt heel zorgvuldig. De communicatie verliep prettig en duidelijk, wat mij veel rust en vertrouwen gaf.
Sophie v G., ArnhemJean van Zinnicq Bergmann, erfrecht2026 via Klantenvertellen
Ik werd bij elke stap geholpen, werd voortdurend op de hoogte gehouden en werd hartelijk behandeld.
Olha Safarova, 's-HertogenboschHanneke van Haarlem, arbeidsrecht2026 via Klantenvertellen
Na maanden van op en neer mailen en bellen zijn we er dankzij de deskundigheid van Hanneke toch samen uitgekomen.
Edwin, UdenHanneke van Haarlem, arbeidsrecht2026 via Klantenvertellen
Ze vertelt alles heel rustig en kalm. Je weet meteen waar je aan toe bent en je kunt zien dat ze heel ervaren is.
Michael Oosterwaal, VlijmenHanneke van Haarlem2026 via Klantenvertellen
Zeer toegankelijk en laagdrempelig in de communicatie, evenals doortastend en meelevend.
René, BestHanneke van Haarlem2025 via Klantenvertellen
Krachtig, snel en kundig. Alissa heeft direct de onzekerheden weggenomen.
Anoniem, 's-HertogenboschAlissa van der Voet2025 via Klantenvertellen
Het kantoor hanteert een heldere en prettige manier van communiceren en men komt snel ter zake.
Marco, RosmalenArbeidsrecht2024 via Klantenvertellen
Cliënten krijgen na afloop van hun zaak een uitnodiging van Klantenvertellen om hun ervaring te delen.
Leg uw kwestie vrijblijvend voor
Beschrijf in het kort waar uw vraag over gaat. Een van onze advocaten neemt contact met u op om te bespreken wat mogelijk is.