De wet loontransparantie moet ervoor zorgen dat mannen en vrouwen voor gelijk of gelijkwaardig werk gelijk worden beloond, en dat beloningsverschillen zichtbaar worden. Het Nederlandse wetsvoorstel zet de Europese richtlijn loontransparantie om in nationaal recht. Voor werkgevers betekent dat nieuwe verplichtingen bij de werving, bij het vaststellen van salarissen en, vanaf honderd werknemers, bij de rapportage over loonverschillen.
Voor werknemers komen er nieuwe rechten bij. Zij kunnen informatie opvragen over het gemiddelde loon van collega’s in gelijkwaardige functies, uitgesplitst naar geslacht, en zij staan sterker als zij een loonverschil aan de kaak stellen.
Hieronder leest u wat de wet regelt, wat er van werkgevers wordt verwacht, welke rechten werknemers krijgen en hoe het wetsvoorstel er op 2 november 2026 voor staat. Het bredere kader vindt u in ons overzicht van het arbeidsrecht.
⚖️ In het kort
- De wet loontransparantie is de Nederlandse uitwerking van Richtlijn (EU) 2023/970. Die richtlijn had uiterlijk 7 juni 2026 omgezet moeten zijn; Nederland heeft die datum niet gehaald.
- Het kabinet streeft naar inwerkingtreding op 1 januari 2027. Op 2 november 2026 had de Tweede Kamer nog niet over het wetsvoorstel gestemd; daarna volgt de Eerste Kamer.
- Werkgevers moeten sollicitanten vooraf informeren over het aanvangssalaris of de bandbreedte en mogen niet meer vragen naar het salaris in een vorige baan.
- Werknemers krijgen recht op informatie over hun eigen loon en het gemiddelde loon naar geslacht voor gelijk of gelijkwaardig werk.
- Werkgevers met honderd of meer werknemers moeten rapporteren over loonverschillen; bij 150 of meer werknemers voor het eerst uiterlijk 7 juni 2028, over het jaar 2027.
- Een niet te rechtvaardigen verschil van 5 procent dat niet binnen zes maanden is opgelost, leidt tot een gezamenlijke loonevaluatie met de ondernemingsraad of vakbonden.
Wat is de wet loontransparantie?
Het beginsel van gelijke beloning van mannen en vrouwen is niet nieuw. Het staat al decennia in het Europese verdrag en in de Nederlandse Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen. Toch verdienen vrouwen nog steeds minder dan mannen, ook als rekening wordt gehouden met functie en sector. De Europese wetgever concludeerde dat het verbod alleen niet genoeg is zolang werknemers niet kunnen zien of zij minder verdienen dan hun collega’s.
De richtlijn loontransparantie, Richtlijn (EU) 2023/970, pakt dat aan met openheid. Het Nederlandse wetsvoorstel heet officieel de Wet implementatie Richtlijn loontransparantie mannen en vrouwen (Kamerstuk 36 949) en wijzigt vooral de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen. In de praktijk wordt het kortweg de wet loontransparantie genoemd.
Belangrijk is het begrip gelijkwaardig werk. Het gaat niet alleen om collega’s met dezelfde functie, maar ook om verschillende functies die bij een objectieve weging even zwaar zijn. Die weging gebeurt aan de hand van criteria als vaardigheden, inspanning, verantwoordelijkheid en arbeidsomstandigheden.
De stand van het wetsvoorstel en de ingangsdatum
Over de ingangsdatum bestaat al langer onzekerheid. De richtlijn had uiterlijk 7 juni 2026 in nationaal recht omgezet moeten zijn. Het Nederlandse wetsvoorstel werd op 21 mei 2026 bij de Tweede Kamer ingediend. Het kabinet noemt 1 januari 2027 als beoogde ingangsdatum, mits beide Kamers op tijd instemmen.
Op 2 november 2026 is de stand als volgt. Het verslag van de Kamercommissie, de nota naar aanleiding van het verslag en een nota van wijziging zijn verschenen, en er is een amendement ingediend over boetes voor werkgevers die ongelijk belonen. Een wetgevingsoverleg staat gepland op 14 december 2026, en de plenaire behandeling staat op de planning voor december 2026 of januari 2027. Daarna moet de Eerste Kamer het wetsvoorstel nog behandelen.
Daarmee is invoering per 1 januari 2027 niet zeker. Het kan ook later worden. De definitieve datum volgt uit de publicatie in het Staatsblad. Voor loontransparantie in 2027 betekent dit: volg de officiële stand, maar stel de voorbereiding niet uit, want de verplichtingen vragen in veel organisaties maanden werk.
Zolang de wet niet in werking is, gelden de nieuwe transparantieverplichtingen in de verhouding tussen een private werkgever en zijn werknemers in beginsel nog niet rechtstreeks. Het verbod op ongelijke beloning naar geslacht geldt wel nu al.
Gratis nieuwsbrief
Juridische tips in uw mailbox
Wij sturen regelmatig een korte nieuwsbrief met praktische juridische tips over arbeidsrecht, huurrecht en erfrecht. U laat alleen uw naam en e-mailadres achter.
Wat werkgevers moeten regelen
Het wetsvoorstel bevat verplichtingen die voor alle werkgevers gelden en verplichtingen die afhangen van de omvang van de organisatie. De tabel zet ze op een rij.
Transparantie bij werving
Een sollicitant krijgt informatie over het aanvangssalaris of de bandbreedte daarvan, gebaseerd op objectieve en genderneutrale criteria. Volgens de memorie van toelichting gebeurt dat voorafgaand aan het sollicitatiegesprek of anderszins voorafgaand aan de indiensttreding, bijvoorbeeld in de vacaturetekst. Ook de relevante cao-bepalingen horen daarbij. Vacatures en functiebenamingen moeten genderneutraal zijn.
Geen vragen meer naar het vorige salaris
Een werkgever mag een sollicitant niet meer vragen wat hij of zij in de huidige of een eerdere baan verdient. Het idee is dat een beloningsachterstand anders van baan naar baan meegaat. Dat vraagt aanpassing van sollicitatieformulieren, van de werkwijze van recruiters en van afspraken met wervingsbureaus.
Een objectieve loonstructuur
Werkgevers moeten functies op een objectieve manier waarderen en indelen, zodat duidelijk is welke functies gelijkwaardig zijn. Werkgevers met in de regel vijftig of meer werknemers moeten bovendien openheid geven over de criteria voor loonontwikkeling: hoe een werknemer doorgroeit in salaris. De Rijksoverheid publiceerde op 15 april 2026 een handreiking voor een systeem van functiewaardering en indeling. Een werkgever met een cao en een functiewaarderingssysteem heeft hier een voorsprong, maar moet nagaan of de toepassing in de eigen organisatie genderneutraal uitpakt.
Rapportageplicht naar omvang
Werkgevers met honderd of meer werknemers rapporteren over de loonverschillen tussen mannen en vrouwen, uitgedrukt in percentages. Werkgevers met 250 of meer werknemers doen dat jaarlijks, werkgevers met 100 tot 250 werknemers eens per drie jaar. De rapportage gaat naar de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid als monitoringsorgaan, dat een deel van de gegevens openbaar maakt zonder individuele salarissen.
Volgens het wetsvoorstel rapporteren werkgevers met 150 of meer werknemers voor het eerst uiterlijk 7 juni 2028, over het kalenderjaar 2027. Werkgevers met 100 tot 150 werknemers volgen uiterlijk 7 juni 2031. Uitzendkrachten tellen voor het aantal werknemers mee bij de organisatie waar zij werken, dus bij de inlener. Ook wie via een uitzendbureau of detacheerder werkt, telt dus mee; hoe de inhuur zelf verandert, leest u bij de Wtta.
De gezamenlijke loonevaluatie bij 5 procent verschil
Blijkt uit de rapportage dat er binnen een categorie gelijkwaardig werk een gemiddeld loonverschil van 5 procent of meer bestaat, dat niet met objectieve en genderneutrale criteria te rechtvaardigen is en dat niet binnen zes maanden na de rapportage is verholpen, dan volgt een gezamenlijke loonevaluatie. De werkgever stelt die op samen met de werknemersvertegenwoordiging: de ondernemingsraad of de vakbonden. De evaluatie brengt de oorzaken in kaart en bevat maatregelen. Volgens de memorie van toelichting heeft de werkgever voor maatregelen die de beloning raken de instemming van de ondernemingsraad nodig.
Rechten van werknemers onder de wet loontransparantie
Voor werknemers is het informatierecht de belangrijkste vernieuwing. Een werknemer kan schriftelijk vragen naar het eigen loonniveau en naar het gemiddelde loonniveau, uitgesplitst naar geslacht, van collega’s die gelijk of gelijkwaardig werk doen. Individuele salarissen van collega’s worden niet gedeeld. De werkgever antwoordt binnen een redelijke termijn en uiterlijk binnen twee maanden, en moet werknemers jaarlijks op dit recht wijzen.
Daarnaast mag een werknemer het eigen loon bekendmaken als dat dient om gelijke beloning te handhaven. Een beding in de arbeidsovereenkomst dat dat verbiedt, is volgens het wetsvoorstel nietig voor zover het verder gaat dan de richtlijn toestaat. Wie een bestaande geheimhoudingsclausule over salaris hanteert, doet er goed aan die tegen het licht te houden.
Komt het tot een procedure, dan verschuift de bewijslast. Maakt de werknemer aannemelijk dat er sprake is van ongelijke beloning, dan moet de werkgever aantonen dat het verschil objectief gerechtvaardigd is. Heeft de werkgever de transparantieverplichtingen niet nageleefd, dan ligt de bewijslast volgens het wetsvoorstel volledig bij hem, tenzij de schending onmiskenbaar onopzettelijk en van geringe aard is. De rechter kan de werkgever bovendien veroordelen in de proceskosten van de werknemer als die gegronde redenen had om te procederen.
Een werknemer die zich op deze rechten beroept, mag daarvoor niet worden benadeeld. Die bescherming sluit aan bij de bestaande opzegverboden rond gelijke behandeling. Wie vermoedt dat er iets niet klopt, kan de vraag eerst intern stellen en daarna advies vragen; ook het College voor de Rechten van de Mens kan een oordeel geven. Hoe u een meningsverschil met uw werkgever verstandig aanpakt, leest u bij een arbeidsconflict als werknemer.
Toezicht en sancties
De Nederlandse Arbeidsinspectie wordt toezichthouder op de naleving van de transparantie- en rapportageverplichtingen en kan boetes opleggen. Zij behandelt geen individuele zaken. Hoe hoog de boetes worden, staat op 2 november 2026 nog niet vast; over boetes voor werkgevers die ongelijk belonen ligt nog een amendement voor. Wij noemen daarom geen bedragen.
Los van boetes kan ongelijke beloning leiden tot een vordering tot nabetaling. Voor een werkgever weegt daarnaast de reputatie mee: de gepubliceerde gegevens zijn voor sollicitanten, werknemers en opdrachtgevers zichtbaar.
Wat u als werkgever nu al kunt doen
Ook zonder definitieve ingangsdatum is het verstandig nu te beginnen. Een loonstructuur aanpassen of een verschil verhelpen kost tijd, en voor werkgevers met 150 of meer werknemers telt volgens het wetsvoorstel het jaar 2027 al mee voor de eerste rapportage. Een praktische volgorde:
- inventariseer alle functies en beoordeel of uw functiewaardering objectief en genderneutraal is;
- voer intern een eerste loonanalyse uit, zodat u verschillen en mogelijke verklaringen kent voordat ze in een rapportage staan;
- pas vacatureteksten, sollicitatieformulieren en de werkwijze van recruiters aan;
- leg de criteria voor loonontwikkeling, bonussen en toeslagen vast;
- controleer arbeidsovereenkomsten op geheimhoudingsbedingen over salaris;
- richt een proces in voor informatieverzoeken van werknemers, met een vaste behandelaar en termijn;
- betrek de ondernemingsraad tijdig, ook omdat wijzigingen in een beloningssysteem vaak instemmingsplichtig zijn.
Wie arbeidsvoorwaarden wil herzien om verschillen weg te nemen, moet ook letten op de grenzen van wat eenzijdig mag. Meer daarover leest u bij het eenzijdig wijzigingsbeding.
Stel: een technisch bedrijf met 180 medewerkers voert een eerste interne analyse uit en ziet dat projectleiders in dezelfde salarisschaal gemiddeld 7 procent uiteenlopen, waarbij vrouwen lager in de schaal zijn ingestapt. Een deel van het verschil blijkt te verklaren door ervaring, een ander deel door het startsalaris dat destijds werd afgestemd op het vorige loon. De werkgever legt nieuwe inschalingscriteria vast, stelt met de ondernemingsraad een plan op om de schaalposities gelijk te trekken en past de vacatureteksten aan. Of zo’n aanpak in een concrete situatie volstaat, hangt af van de omstandigheden en van de definitieve wettekst.
Veelgestelde vragen over de wet loontransparantie
Wanneer gaat de wet loontransparantie in?
Het kabinet streeft naar 1 januari 2027. Op 2 november 2026 had de Tweede Kamer nog niet gestemd en moest ook de Eerste Kamer het wetsvoorstel nog behandelen. De definitieve datum volgt uit de publicatie in het Staatsblad.
Geldt de wet loontransparantie ook voor kleine werkgevers?
Ja, deels. De regels over salarisinformatie bij werving, het verbod op vragen naar het vorige salaris en het informatierecht van werknemers gelden voor alle werkgevers. De rapportageplicht geldt vanaf honderd werknemers.
Mag een werkgever nog vragen wat ik in mijn vorige baan verdiende?
Zodra de wet in werking is niet meer. Het wetsvoorstel verbiedt werkgevers sollicitanten te vragen naar hun beloning in een huidige of eerdere baan.
Krijg ik inzage in het salaris van mijn collega’s?
Niet in individuele salarissen. U kunt wel vragen naar het gemiddelde loon, uitgesplitst naar geslacht, van collega’s die gelijk of gelijkwaardig werk doen. De werkgever antwoordt uiterlijk binnen twee maanden.
Wat gebeurt er bij een loonverschil van 5 procent?
Is een gemiddeld verschil van 5 procent of meer niet objectief te rechtvaardigen en niet binnen zes maanden verholpen, dan stelt de werkgever samen met de ondernemingsraad of de vakbonden een gezamenlijke loonevaluatie op, met maatregelen om het verschil weg te nemen.
Gelijke beloning met oog voor beide kanten
De wet loontransparantie maakt zichtbaar wat tot nu toe vaak verborgen bleef. Voor werkgevers is dat een kans om de eigen beloning op orde te brengen voordat een rapportage of een informatieverzoek de vraag opwerpt. Voor werknemers biedt de wet handvatten om een vermoeden van ongelijke beloning te onderbouwen.
Wie zowel werkgevers als werknemers bijstaat, kent de klappen van de zweep van beide kanten. Dat helpt om verschillen zorgvuldig te beoordelen en afspraken te maken die later geen nieuwe vragen oproepen.
Van Zinnicq Bergmann staat sinds 1870 werkgevers en werknemers bij in Noord-Brabant en daarbuiten. Wilt u uw beloningsbeleid laten toetsen aan de nieuwe regels, of heeft u als werknemer vragen over uw loon, neemt u dan gerust telefonisch contact met ons op.
Wetgeving en rechtspraak veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.
Wat cliënten over ons kantoor zeggen
uit 43 beoordelingen op Klantenvertellen
Ze schakelt snel, communiceert helder en heeft oog voor zowel de juridische als de menselijke kant van de zaak.
Jeroen, HedelHanneke van Haarlem, arbeidsrecht2026 via Klantenvertellen
Hij is deskundig, betrokken en werkt heel zorgvuldig. De communicatie verliep prettig en duidelijk, wat mij veel rust en vertrouwen gaf.
Sophie v G., ArnhemJean van Zinnicq Bergmann, erfrecht2026 via Klantenvertellen
Ik werd bij elke stap geholpen, werd voortdurend op de hoogte gehouden en werd hartelijk behandeld.
Olha Safarova, 's-HertogenboschHanneke van Haarlem, arbeidsrecht2026 via Klantenvertellen
Na maanden van op en neer mailen en bellen zijn we er dankzij de deskundigheid van Hanneke toch samen uitgekomen.
Edwin, UdenHanneke van Haarlem, arbeidsrecht2026 via Klantenvertellen
Ze vertelt alles heel rustig en kalm. Je weet meteen waar je aan toe bent en je kunt zien dat ze heel ervaren is.
Michael Oosterwaal, VlijmenHanneke van Haarlem2026 via Klantenvertellen
Zeer toegankelijk en laagdrempelig in de communicatie, evenals doortastend en meelevend.
René, BestHanneke van Haarlem2025 via Klantenvertellen
Krachtig, snel en kundig. Alissa heeft direct de onzekerheden weggenomen.
Anoniem, 's-HertogenboschAlissa van der Voet2025 via Klantenvertellen
Het kantoor hanteert een heldere en prettige manier van communiceren en men komt snel ter zake.
Marco, RosmalenArbeidsrecht2024 via Klantenvertellen
Cliënten krijgen na afloop van hun zaak een uitnodiging van Klantenvertellen om hun ervaring te delen.
Leg uw kwestie vrijblijvend voor
Beschrijf in het kort waar uw vraag over gaat. Een van onze advocaten neemt contact met u op om te bespreken wat mogelijk is.