Uitstel van betaling erfbelasting aanvragen

De aanslag ligt op tafel, maar het geld zit vast. Dat is de situatie waarin uitstel van betaling erfbelasting aan de orde komt. Het vermogen bestaat uit een woning die nog te koop staat, uit een onderneming die niet zomaar geld kan uitkeren, of uit een vordering die pas na een tweede overlijden opeisbaar wordt. En toch verstrijkt de betaaltermijn.

De Belastingdienst kent daarvoor verschillende mogelijkheden. Er is uitstel voor bijzondere situaties, er zijn betalingsregelingen in termijnen, en voor ondernemingsvermogen bestaat een aparte langlopende regeling. Welke route past, hangt af van de reden waarom u niet kunt betalen.

Belangrijk is het onderscheid met uitstel voor de aangifte. Dat gaat over de termijn waarbinnen u de gegevens aanlevert. Uitstel van betaling gaat over het moment waarop het geld er moet zijn. U vraagt ze los van elkaar aan.

Het verschil met uitstel voor de aangifte

Deze twee worden zo vaak door elkaar gehaald dat het de moeite waard is om ze naast elkaar te zetten.

Uitstel voor de aangifte gaat over de termijn waarbinnen u de gegevens moet aanleveren. Bij een overlijden vanaf 2026 is die 20 maanden. Lukt dat niet, bijvoorbeeld omdat een onderneming nog gewaardeerd moet worden, dan kunt u met opgaaf van redenen om verlenging vragen. Het gevolg van te laat zijn is belastingrente en mogelijk een verzuimboete.

Uitstel van betaling gaat over het moment waarop het geld er moet zijn. Dat speelt pas nadat de aanslag is opgelegd. Het gevolg van te laat zijn is invorderingsrente, een aanmaning en uiteindelijk een dwangbevel.

U kunt ze allebei nodig hebben, maar u vraagt ze los van elkaar aan en bij een ander onderdeel van de Belastingdienst. Een toegewezen uitstel voor de aangifte betekent dus niet dat u later ook mag betalen, en omgekeerd.

Wanneer is uitstel mogelijk?

Uitstel is geen recht dat u zonder meer kunt claimen. U moet aannemelijk maken dat betaling binnen de gewone termijn niet mogelijk is of tot een onredelijke uitkomst leidt. In de praktijk zijn dit de meest voorkomende gronden.

• Het vermogen zit vast in een woning die nog verkocht moet worden.
• De verkrijging bestaat uit een vordering op de langstlevende die pas later opeisbaar is.
• De nalatenschap bevat ondernemingsvermogen dat niet zonder schade kan worden onttrokken.
• Er loopt een bezwaar of beroep over de hoogte van de aanslag.
• Er is nog geen duidelijkheid over de omvang van de nalatenschap, bijvoorbeeld door een lopend geschil.

Hoe concreter u die situatie onderbouwt, hoe soepeler de behandeling verloopt. Voeg dus stukken bij: de verkoopopdracht van de makelaar, de akte waaruit de vordering blijkt of de correspondentie over het geschil.

Zo vraagt u het aan

Uitstel vraagt u schriftelijk aan bij de ontvanger van de Belastingdienst, onder vermelding van het aanslagnummer. Doe dat voordat de betaaltermijn verstrijkt. Is die al verstreken, vraag het dan alsnog aan, maar houd er rekening mee dat er dan al invorderingsrente loopt.

Zet in het verzoek in elk geval waarom betaling nu niet mogelijk is, voor welke periode u uitstel vraagt en hoe en wanneer u verwacht te kunnen betalen. Een verzoek zonder perspectief op betaling wordt zelden toegewezen.

Bij grotere bedragen kan de ontvanger om zekerheid vragen, bijvoorbeeld een hypothecaire inschrijving op de woning. Dat is geen teken van wantrouwen maar een gebruikelijke voorwaarde.

Uitstel of financieren: een afweging

Uitstel is niet de enige route. Wie de erfbelasting niet direct kan betalen, kan ook lenen, en het loont om die twee naast elkaar te zetten.

Voor uitstel pleit dat er geen bank aan te pas komt, dat er geen afsluitkosten zijn en dat het snel is geregeld. Ertegen pleit de invorderingsrente en, bij grotere bedragen, de mogelijke eis om zekerheid te stellen.

Voor financieren pleit dat de aanslag van tafel is en dat de afwikkeling van de nalatenschap gewoon door kan lopen. Ertegen pleit dat een bank een woning uit een onverdeelde nalatenschap zelden als onderpand accepteert zolang de erfgenamen er niet uit zijn, en dat er kosten aan verbonden zijn.

In de praktijk kiezen erfgenamen met een woning die binnen enkele maanden wordt geleverd bijna altijd voor uitstel. Bij een langere periode, bijvoorbeeld wanneer een van de kinderen de woning wil overnemen, komt financieren eerder in beeld, al was het maar omdat die hypotheek er toch moet komen.

Wat u ook kiest, doe het bewust en reken beide varianten door. Het verschil zit vooral in de looptijd, en dat is precies het punt waarop mensen te optimistisch inschatten.

Een betalingsregeling in termijnen

Naast uitstel bestaat de mogelijkheid om in termijnen te betalen. Dat ligt voor de hand wanneer u wel inkomen heeft maar niet het hele bedrag ineens kunt missen.

Een regeling loopt doorgaans over een beperkt aantal maanden. Verwacht u meer tijd nodig te hebben, bijvoorbeeld omdat een woning pas over een jaar wordt opgeleverd, vraag dan uitstel in plaats van een korte regeling. Anders loopt u het risico dat u halverwege opnieuw moet aankloppen.

Ook bij een regeling is invorderingsrente verschuldigd over het openstaande bedrag. Reken daarmee, zodat u niet voor een naheffing komt te staan.

Het contact met de ontvanger

Uitstel van betaling loopt via de ontvanger van de Belastingdienst, een ander onderdeel dan de inspecteur die de aanslag oplegt. Dat onderscheid verklaart waarom een discussie over de hoogte van de aanslag en een verzoek om uitstel apart worden behandeld.

Houd de communicatie zakelijk en concreet. Vermeld altijd het aanslagnummer en het burgerservicenummer van degene op wiens naam de aanslag staat, en schrijf per aanslag een eigen verzoek als er meerdere erfgenamen zijn.

Bevestig telefonische afspraken schriftelijk. Een toezegging die niet op papier staat, is bij een wisseling van behandelaar lastig hard te maken, en dossiers rond nalatenschappen lopen vaak over meerdere jaren.

Reageer daarnaast op elke brief, ook wanneer u nog niets nieuws te melden heeft. Een dossier waarin niets gebeurt, gaat op enig moment naar de invordering. Een kort bericht met de stand van zaken houdt het rustig, en dat is precies wat u wilt in een periode waarin er al genoeg speelt.

De regeling voor ondernemingsvermogen

Erft u een onderneming, dan blijft er ook na toepassing van de bedrijfsopvolgingsregeling vaak een bedrag te betalen over. Daarvoor bestaat een aparte regeling: uitstel van betaling gedurende tien jaar, waarbij in gelijke termijnen wordt afgelost.

Dat voorkomt dat er ineens geld uit de onderneming moet worden gehaald op een moment dat dit de continuïteit raakt. Over de openstaande termijnen is rente verschuldigd, en de regeling kan vervallen wanneer de onderneming binnen die periode wordt gestaakt of verkocht.

De voorwaarden hangen samen met die van de vrijstelling zelf. Zie de bedrijfsopvolgingsregeling en bedrijf of BV erven.

Wat er in het verzoek hoort te staan

Een verzoek dat wordt toegewezen, beantwoordt vier vragen. Wie vraagt het aan, om welke aanslag gaat het, waarom kan er nu niet worden betaald, en wanneer wel.

Die laatste vraag is de belangrijkste en tegelijk de vaakst vergetene. Een verzoek zonder perspectief op betaling leest als uitstel van executie en wordt zelden gehonoreerd. Schrijf dus niet dat het op dit moment niet uitkomt, maar dat de woning in de verkoop staat, wat de vraagprijs is, en dat u de aanslag binnen twee weken na de levering voldoet.

Voeg bewijs bij. Een verkoopopdracht van de makelaar, een uittreksel waaruit de vordering blijkt, de jaarcijfers van de onderneming of de correspondentie over het geschil dat de afwikkeling ophoudt. Een verzoek met stukken wordt anders behandeld dan een verzoek met beweringen.

Vraag ook niet te krap. Wie uitstel vraagt tot een datum die net niet gehaald wordt, moet halverwege opnieuw aankloppen en loopt intussen het risico dat de invordering doorloopt. Neem marge, en onderbouw waarom die marge nodig is.

De rente in beeld

Uitstel is niet gratis, en dat is goed om vooraf te weten. Over het bedrag dat openstaat wordt invorderingsrente berekend, gerekend vanaf het moment dat de gewone betaaltermijn is verstreken.

Bij een uitstel van enkele maanden voor een woningverkoop blijft dat beperkt en weegt het niet op tegen de rust die het geeft. Bij een langlopende regeling, zoals de tienjaarsregeling voor ondernemingsvermogen, telt het wel degelijk aan. Reken dat door voordat u kiest tussen uitstel en bijvoorbeeld een banklening, want die twee zijn met elkaar te vergelijken.

Belastingrente is iets anders en speelt eerder in het traject. Die gaat bij een overlijden vanaf 2026 pas lopen wanneer er na 20 maanden nog geen volledige aangifte is gedaan. Wie binnen de aangiftetermijn blijft, krijgt daar dus niet mee te maken. Zie aangifte erfbelasting.

Uitstel bij een vordering die pas later opeisbaar is

Kinderen die bij de wettelijke verdeling een vordering op de langstlevende krijgen, zijn meteen belastingplichtig. In de gewone gang van zaken schiet de langstlevende die aanslagen voor en wordt het bedrag verrekend met de vordering.

Kan de langstlevende dat niet, dan ontstaat er een bijzondere situatie: er is belasting verschuldigd over vermogen dat niemand op dit moment kan aanspreken. Uitstel van betaling is dan de aangewezen route, met de akte of de aangifte als onderbouwing van het feit dat de vordering niet opeisbaar is.

Leg in dat geval ook onderling vast wie wat betaalt en hoe dat later wordt verrekend. Anders ontstaat er bij het tweede overlijden een discussie over bedragen die decennia eerder zijn voldaan. Zie erfbelasting over het kindsdeel.

Wanneer uitstel niet de oplossing is

Soms is het onderliggende probleem geen liquiditeitsprobleem maar een verdelingsprobleem. De erfgenamen komen er niet uit over de woning, de aangifte blijft daardoor liggen en de aanslag stapelt zich op met rente.

Uitstel koopt dan tijd, maar het lost niets op. Wat wel helpt, is het geschil zelf aanpakken: een boedelbeschrijving die iedereen accepteert, een taxatie door een onafhankelijke taxateur, en zo nodig een gang naar de rechter om de verdeling af te dwingen.

Ook bij een negatieve nalatenschap is uitstel niet het instrument. Dan gaat het om de vraag of u de nalatenschap wel wilt aanvaarden. Zie beneficiair aanvaarden en een erfenis met schulden.

Uitstel bij bezwaar tegen de aanslag

Maakt u bezwaar tegen de aanslag, dan schort dat de betalingsverplichting niet automatisch op. U moet daar apart om vragen. Doet u dat niet, dan loopt er invorderingsrente over een bedrag dat mogelijk te hoog is vastgesteld.

Vraag uitstel voor het deel dat u betwist en betaal het onbetwiste deel gewoon. Dat is de gebruikelijke werkwijze en het beperkt de rente tot het bedrag waar de discussie werkelijk over gaat.

Bezwaar heeft vooral zin bij een discussie over de waardering of wanneer aftrekbare schulden niet zijn meegenomen. Zie aftrekposten erfbelasting en erfbelasting betalen.

Uitstel bij een lopende bezwaarprocedure over de waardering

Een bijzondere situatie ontstaat wanneer de aanslag is gebaseerd op een waardering die u betwist. Dan gaat het niet om de vraag of u kunt betalen, maar of u het bedrag verschuldigd bent.

Dat speelt vooral bij een onderneming, bij verhuurd vastgoed en bij een vordering die contant is gemaakt. In die gevallen kan het verschil tussen de standpunten tienduizenden euro’s bedragen.

De werkwijze is dan als volgt. Betaal het deel dat niet ter discussie staat gewoon binnen de termijn. Maak bezwaar voor het betwiste deel en vraag daarvoor uitstel van betaling. Zo beperkt u de rente tot het bedrag waar het geschil werkelijk over gaat.

Wordt het bezwaar toegewezen, dan volgt een vermindering en is er over het verminderde deel niets verschuldigd. Wordt het afgewezen, dan betaalt u het restant plus de rente over de periode van uitstel. Die uitkomst is te overzien en is beter dan het alternatief, waarin u een te hoge aanslag volledig voldoet en jaren moet wachten op teruggave.

Als de woning nog niet verkocht is

Dit is de meest voorkomende reden voor een verzoek. De nalatenschap bestaat vooral uit een woning, de verkoop loopt en de opbrengst komt pas over enkele maanden binnen.

Onderbouw het verzoek met de verkoopopdracht en de vraagprijs, en geef aan wanneer de levering naar verwachting plaatsvindt. Vraag uitstel tot kort na die datum, zodat u niet halverwege opnieuw moet verlengen.

Blijft de woning in de familie omdat een van de erfgenamen erin gaat wonen, dan is er geen opbrengst waaruit betaald kan worden. Dan moet de financiering vooraf worden geregeld, bijvoorbeeld met een hypotheek op de woning. Zie huis erven met hypotheek.

Wat er gebeurt als u niets doet

Blijft betaling uit en is er geen uitstel gevraagd, dan volgt eerst een aanmaning met kosten en daarna een dwangbevel. In het uiterste geval kan er beslag worden gelegd, ook op een aandeel in een onverdeelde nalatenschap.

Dat is een uitkomst die vrijwel altijd te voorkomen was geweest. Een tijdig en onderbouwd verzoek wordt in de regel redelijk behandeld, ook wanneer de nalatenschap ingewikkeld is. Neem dus contact op zodra u ziet aankomen dat betalen niet gaat lukken.

Zekerheid stellen

Bij grotere bedragen kan de ontvanger vragen om zekerheid. Dat klinkt zwaarder dan het is: het gaat erom dat de Belastingdienst er zeker van wil zijn dat het bedrag uiteindelijk binnenkomt.

De gebruikelijke vorm is een hypothecaire inschrijving op de woning uit de nalatenschap. Die kost notariskosten en inschrijfkosten, en die kunt u in de afweging meenemen. Bij een korte periode van uitstel is zekerheid vaak niet nodig, bij een langlopende regeling meestal wel.

Andere vormen komen ook voor, zoals een bankgarantie of een verpanding van een vordering. Welke vorm passend is, hangt af van wat er in de nalatenschap zit en van de looptijd.

Wordt zekerheid gevraagd terwijl de woning binnen enkele maanden wordt geleverd, dan is het de moeite waard om dat te bespreken. Een verkoopovereenkomst met een vastgelegde leveringsdatum geeft de ontvanger vaak al voldoende comfort.

Wat er gebeurt bij een afwijzing

Wordt uw verzoek afgewezen, dan is dat geen eindstation. U kunt in beroep bij de directeur van de Belastingdienst, en dat beroep moet binnen een korte termijn worden ingediend.

Kijk daarbij eerst naar de reden van de afwijzing. In veel gevallen ontbrak er onderbouwing, of was het verzoek te vaag over het moment van betaling. Een aangevuld verzoek met stukken erbij slaagt dan alsnog.

Blijft de afwijzing staan, beperk dan de schade. Betaal wat u wel kunt betalen, zodat de invorderingsrente over een kleiner bedrag loopt, en tref waar mogelijk een regeling in termijnen. Wachten tot er een dwangbevel volgt maakt het duurder en beperkt de ruimte om er nog uit te komen.

Speelt er tegelijk een geschil over de hoogte van de aanslag, combineer dan het bezwaar met een verzoek om uitstel voor het betwiste deel. Die twee versterken elkaar, want de ontvanger weet dan dat er een reële kans is dat het bedrag lager uitvalt.

Ruimte vragen op tijd

Een betalingsprobleem rond erfbelasting is zelden een teken dat er iets fout is gegaan. Het is meestal het gevolg van een nalatenschap die vooral uit vastgoed of uit een onderneming bestaat, en dat is een normale situatie.

Wat het verschil maakt, is het moment waarop u aan de bel trekt. Een onderbouwd verzoek voordat de termijn verstrijkt, leidt in de regel tot een werkbare afspraak. Wachten tot de aanmaning komt, maakt het duurder en ingewikkelder.

Van Zinnicq Bergmann staat sinds 1870 naast cliënten in Noord-Brabant en daarbuiten. Ziet u een aanslag aankomen die u op dit moment niet kunt voldoen, of is een verzoek om uitstel afgewezen, neemt u dan gerust telefonisch contact met ons op om te bespreken wat er mogelijk is.