Een werkgever die afscheid neemt van een werknemer die twee jaar ziek is geweest, is in de regel een transitievergoeding verschuldigd. Dat komt bovenop twee jaar loondoorbetaling tijdens ziekte. Om die dubbele last te verlichten bestaat sinds 1 april 2020 de compensatieregeling transitievergoeding: de werkgever kan het betaalde bedrag onder voorwaarden terugkrijgen van het UWV.
De regeling staat onder druk. Het kabinet wil haar per 1 januari 2027 afschaffen, voor alle werkgevers. Het wetsvoorstel daarvoor is echter nog niet aangenomen. Voor werkgevers met een langdurig zieke werknemer is de timing daarom van belang, net als voor werknemers met een zogeheten slapend dienstverband.
Hieronder leest u wanneer u recht heeft op compensatie, hoeveel het UWV vergoedt, hoe en binnen welke termijn u die aanvraagt, welke bewijsstukken nodig zijn en wat de regeling betekent voor slapende dienstverbanden. Het bredere kader vindt u in ons overzicht van het arbeidsrecht.
⚖️ In het kort
- Het UWV vergoedt de transitievergoeding die een werkgever betaalt bij het einde van het dienstverband na twee jaar ziekte (artikel 7:673e BW).
- De compensatie is nooit hoger dan de transitievergoeding waarop de werknemer recht had op de dag na afloop van de twee jaar ziekte. Een verlenging door een loonsanctie telt niet mee.
- Ook een beëindiging met een vaststellingsovereenkomst na afloop van het opzegverbod bij ziekte kan voor compensatie in aanmerking komen.
- De aanvraag moet binnen zes maanden na betaling van de volledige transitievergoeding bij het UWV liggen.
- Werkgevers moeten op grond van het Xella-arrest in beginsel meewerken aan een voorstel van de werknemer om een slapend dienstverband te beëindigen met een vergoeding ter hoogte van de transitievergoeding.
- Het kabinet wil de regeling per 1 januari 2027 afschaffen. Op het moment van schrijven is dat wetsvoorstel nog niet aangenomen.
Waarom de compensatieregeling bestaat
Een werknemer heeft bij ontslag op initiatief van de werkgever recht op een transitievergoeding. Dat geldt ook als het dienstverband eindigt omdat de werknemer langdurig arbeidsongeschikt is. Na twee jaar ziekte vervalt het opzegverbod, en mag de werkgever met toestemming van het UWV opzeggen. Dit is de b-grond uit het rijtje ontslaggronden. Hoe dat ontslag verloopt, leest u bij ontslag na twee jaar ziekte.
Veel werkgevers vonden het onredelijk om na twee jaar loondoorbetaling ook nog een transitievergoeding te betalen. Een deel van hen liet het dienstverband daarom bestaan zonder dat er nog werk of loon tegenover stond: het slapend dienstverband. De wetgever heeft daarop de compensatieregeling ingevoerd. Zij geldt vanaf 1 april 2020 en werkt terug tot 1 juli 2015.
De voorwaarden voor compensatie
Het UWV kent compensatie toe als aan de volgende voorwaarden is voldaan:
- de arbeidsovereenkomst is geëindigd omdat de werknemer langer dan twee jaar ziek was en bij het einde nog steeds ziek is;
- het dienstverband is geëindigd door opzegging na toestemming van het UWV, door ontbinding door de kantonrechter, door het niet verlengen van een tijdelijk contract of met wederzijds goedvinden na afloop van het opzegverbod bij ziekte;
- de werkgever heeft de volledige transitievergoeding aan de werknemer betaald;
- de aanvraag is binnen zes maanden na die betaling ingediend.
Ook een gedeeltelijk ontslag kan in aanmerking komen, als de arbeidsuren blijvend met ten minste 20 procent zijn verminderd. Een WIA-beslissing is voor de aanvraag niet nodig.
De regeling ziet uitsluitend op het einde van het dienstverband wegens langdurige arbeidsongeschiktheid. Voor kleine werkgevers bestaat daarnaast sinds 2021 een aparte compensatieregeling bij bedrijfsbeëindiging wegens pensionering of overlijden van de werkgever. Ook die regeling wil het kabinet afschaffen.
Gratis nieuwsbrief
Juridische tips in uw mailbox
Wij sturen regelmatig een korte nieuwsbrief met praktische juridische tips over arbeidsrecht, huurrecht en erfrecht. U laat alleen uw naam en e-mailadres achter.
Wat het UWV wel en niet compenseert
Het uitgangspunt is dat de werkgever het bedrag terugkrijgt waarop de werknemer wettelijk recht had. Daarbij gelden enkele grenzen. Het UWV vergoedt nooit meer dan de transitievergoeding die verschuldigd was op de dag na afloop van de twee jaar ziekte. De transitievergoeding die daarna nog wordt opgebouwd, bijvoorbeeld omdat het dienstverband langer doorloopt, blijft voor rekening van de werkgever.
De wet noemt als tweede maximum het loon dat de werkgever tijdens de ziekte heeft doorbetaald. Dat tweede maximum is bij de start van de regeling op 1 april 2020 echter niet in werking getreden, zodat de compensatie in de praktijk niet op dat loon wordt afgetopt.
Het overzicht hieronder zet de belangrijkste posten naast elkaar.
De loonsanctie verdient extra aandacht. Heeft het UWV de loondoorbetalingsplicht verlengd omdat de werkgever onvoldoende aan de re-integratie heeft gedaan, dan telt die verlenging niet mee. Een werkgever die de re-integratie zorgvuldig begeleidt, voorkomt dus niet alleen langere loondoorbetaling, maar ook dat een deel van de transitievergoeding voor eigen rekening blijft. Hoe de loonsanctie werkt, leest u bij de Wet verbetering poortwachter.
Compensatie aanvragen: termijn en werkwijze
De werkgever vraagt de compensatie aan bij het UWV, via het werkgeversportaal. De aanvraag kan pas worden ingediend als de volledige transitievergoeding is betaald. Wie de vergoeding in termijnen betaalt, kan de aanvraag indienen na de laatste betaling.
De aanvraag moet binnen zes maanden na die betaling bij het UWV binnen zijn. Een te late aanvraag wordt afgewezen. Als moment van betaling geldt de dag waarop het bedrag van de rekening van de werkgever is afgeschreven.
Het UWV beslist binnen acht weken na ontvangst van een volledige aanvraag. Vraagt het UWV om aanvullende informatie, dan kan dat langer duren. Tegen de beslissing staat bezwaar open en daarna beroep bij de bestuursrechter.
De bewijsstukken die u nodig heeft
Een aanvraag is pas volledig als de onderbouwing compleet is. Het UWV vraagt in elk geval om:
- de arbeidsovereenkomst of een ander bewijs van de begindatum van het dienstverband;
- het bewijs van het einde van de arbeidsovereenkomst, zoals de ontslagvergunning, de beschikking van de kantonrechter of de vaststellingsovereenkomst;
- de loonstrook van de periode voordat de werknemer een jaar ziek was;
- de loonstrook van de periode waarin het opzegverbod bij ziekte eindigde;
- de berekening van de transitievergoeding op de laatste dag van het opzegverbod;
- het bewijs dat de volledige transitievergoeding is betaald, met de datum van betaling.
Afhankelijk van de situatie kunnen meer stukken nodig zijn. Ontbreken er stukken, dan kan dat tot een lagere compensatie of een afwijzing leiden.
Het slapend dienstverband en het Xella-arrest
Een slapend dienstverband is een arbeidsovereenkomst die na twee jaar ziekte formeel blijft bestaan, terwijl er niet meer wordt gewerkt en geen loon meer wordt betaald. Omdat het dienstverband niet eindigt, is ook geen transitievergoeding verschuldigd.
De Hoge Raad heeft daar in het Xella-arrest van 8 november 2019 paal en perk aan gesteld. Als aan de vereisten voor ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid is voldaan, is de werkgever op grond van goed werkgeverschap in beginsel verplicht in te stemmen met een voorstel van de werknemer om het dienstverband met wederzijds goedvinden te beëindigen, met een vergoeding ter hoogte van de transitievergoeding. Die vergoeding hoeft niet hoger te zijn dan de transitievergoeding op de dag na afloop van de twee jaar ziekte.
Op dat uitgangspunt bestaat een uitzondering. Heeft de werkgever een gerechtvaardigd belang bij het voortzetten van het dienstverband, bijvoorbeeld omdat er reële re-integratiemogelijkheden zijn, dan hoeft hij niet in te stemmen. Dat de werknemer de pensioenleeftijd bijna heeft bereikt, is volgens de Hoge Raad geen gerechtvaardigd belang.
De Xella-lijn hangt nauw samen met de compensatieregeling. De Hoge Raad betrok bij zijn oordeel dat de werkgever de betaalde vergoeding via deze regeling kan terugkrijgen van het UWV. In de toelichting op het wetsvoorstel tot afschaffing erkent de regering dat het verdwijnen van de compensatie gevolgen kan hebben voor de werking van de Xella-norm. Hoe rechters daar straks mee omgaan, is nog niet duidelijk.
De voorgenomen afschaffing per 1 januari 2027
Het vorige kabinet diende in december 2025 een wetsvoorstel in om de compensatie bij langdurige arbeidsongeschiktheid te beperken tot kleine werkgevers. Na een nota van wijziging van 2 juni 2026 is dat voorstel verruimd: de compensatieregelingen moeten volgens het kabinet per 1 januari 2027 voor alle werkgevers verdwijnen, groot en klein. Dat geldt ook voor de regeling bij bedrijfsbeëindiging wegens pensionering of overlijden van de werkgever.
Op het moment van schrijven, begin november 2026, heeft de Tweede Kamer nog niet over het wetsvoorstel (Kamerstuk 36869) gestemd, en moet daarna ook de Eerste Kamer zich er nog over uitspreken. Of de beoogde datum wordt gehaald, staat dus niet vast. Tot de wet in werking treedt, geldt de huidige regeling.
Het wetsvoorstel bevat overgangsrecht. Volgens de nota van wijziging blijft compensatie mogelijk als de dag na afloop van de twee jaar ziekte vóór de datum van inwerkingtreding valt. Een verlenging door een loonsanctie telt daarbij niet mee. Zulke regels kunnen in het verdere wetgevingstraject nog veranderen.
Daarnaast heeft het kabinet aangekondigd te onderzoeken of de transitievergoeding zelf lager kan uitvallen of kan vervallen voor werkgevers die aan hun re-integratieverplichtingen hebben voldaan. Concrete voorstellen daarvoor zijn er nog niet.
Voor de werkgever: let op de timing
Voor een werkgever met een werknemer die (bijna) twee jaar ziek is, zijn drie dingen van belang. Ten eerste: is het verstandig het dienstverband te beëindigen terwijl de huidige regeling nog geldt? Ten tweede: is de re-integratie goed gedocumenteerd, zodat geen loonsanctie dreigt die de compensatie beperkt? Ten derde: liggen de bewijsstukken klaar, zodat de aanvraag binnen zes maanden na betaling volledig kan worden ingediend?
Een slapend dienstverband in stand houden in de verwachting dat de werknemer geen beëindigingsvoorstel doet, is sinds het Xella-arrest geen verstandige strategie. Doet de werknemer zo’n voorstel en weigert de werkgever zonder gerechtvaardigd belang, dan kan de rechter de werkgever veroordelen tot betaling van een vergoeding.
Voor de werknemer: uw recht staat los van de compensatie
De compensatieregeling is een zaak tussen werkgever en UWV. Uw recht op een transitievergoeding hangt er niet van af. Ook als uw werkgever geen compensatie krijgt, bijvoorbeeld omdat hij te laat is met de aanvraag, blijft hij de transitievergoeding verschuldigd. Hoe hoog die is, leest u bij de transitievergoeding.
Heeft u een slapend dienstverband, dan kunt u uw werkgever een voorstel doen om het dienstverband te beëindigen met een vergoeding ter hoogte van de transitievergoeding. Doe dat schriftelijk en gemotiveerd. Een beëindiging met wederzijds goedvinden gebeurt in een vaststellingsovereenkomst, waarin ook afspraken staan over de einddatum en de betaling. Laat die overeenkomst beoordelen voordat u tekent, met name als u ook een WIA-uitkering ontvangt of aanvraagt.
Een rekenvoorbeeld
Stel: een administratief medewerker is sinds twaalf jaar in dienst als hij ziek wordt. Na twee jaar is hij nog steeds volledig arbeidsongeschikt. De werkgever beëindigt het dienstverband niet, en het dienstverband slaapt een jaar. Dan doet de werknemer een voorstel tot beëindiging met wederzijds goedvinden.
Zijn bruto maandsalaris is 3.500 euro, plus 8 procent vakantietoeslag: 3.780 euro. Op de dag na afloop van de twee jaar ziekte was hij veertien jaar in dienst. Een derde maandsalaris per dienstjaar is 1.260 euro, over veertien jaar 17.640 euro bruto. Dat is het bedrag dat de werkgever op grond van het Xella-arrest in beginsel moet aanbieden, ook al is de werknemer inmiddels vijftien jaar in dienst.
De werkgever stemt in, partijen sluiten een vaststellingsovereenkomst en de werkgever betaalt 17.640 euro. Binnen zes maanden na die betaling dient hij de aanvraag in bij het UWV, met de vereiste loonstroken en berekening. Is de aanvraag volledig en is aan de voorwaarden voldaan, dan kan het UWV dat bedrag aan de werkgever vergoeden. Elke situatie is anders; de uitkomst hangt af van de beoordeling van het UWV.
Veelgestelde vragen over de compensatieregeling transitievergoeding
Wie kan compensatie van de transitievergoeding aanvragen?
De werkgever die een transitievergoeding heeft betaald bij het einde van het dienstverband van een werknemer die langer dan twee jaar ziek was en bij het einde nog ziek is. De werknemer zelf vraagt niets aan.
Binnen welke termijn moet de aanvraag worden ingediend?
Binnen zes maanden nadat de volledige transitievergoeding is betaald. Een te late aanvraag wordt afgewezen.
Krijgt een werkgever ook compensatie bij een vaststellingsovereenkomst?
Ja, als het dienstverband na afloop van het opzegverbod bij ziekte met wederzijds goedvinden is beëindigd wegens langdurige arbeidsongeschiktheid. De compensatie is dan niet hoger dan de transitievergoeding waarop de werknemer bij opzegging recht zou hebben gehad.
Wat is een slapend dienstverband?
Een dienstverband dat na twee jaar ziekte blijft bestaan, zonder werk en zonder loon. Sinds het Xella-arrest moet een werkgever in beginsel instemmen met een voorstel van de werknemer om zo’n dienstverband te beëindigen tegen betaling van de transitievergoeding.
Verdwijnt de compensatieregeling per 1 januari 2027?
Dat is het voornemen van het kabinet, maar het wetsvoorstel is begin november 2026 nog niet aangenomen. Tot de wet in werking treedt, geldt de huidige regeling. Het voorstel bevat overgangsrecht voor gevallen waarin de twee jaar ziekte vóór de inwerkingtreding zijn verstreken.
Zekerheid in een onzekere overgangsperiode
Juist nu de compensatieregeling mogelijk verdwijnt, komt het aan op zorgvuldige timing, een goed gedocumenteerde re-integratie en een volledige aanvraag.
Wie zowel werkgevers als werknemers bijstaat, kent de klappen van de zweep van beide kanten. Dat helpt om het einde van een langdurig ziek dienstverband zo te regelen dat het voor beide partijen geen nieuwe vragen oproept.
Van Zinnicq Bergmann staat sinds 1870 werkgevers en werknemers bij in Noord-Brabant en daarbuiten. Heeft u als werkgever te maken met een langdurig zieke werknemer, of heeft u zelf een slapend dienstverband, neemt u dan gerust telefonisch contact met ons op.
Wetgeving en rechtspraak veranderen. Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend.
Wat cliënten over ons kantoor zeggen
uit 43 beoordelingen op Klantenvertellen
Ze schakelt snel, communiceert helder en heeft oog voor zowel de juridische als de menselijke kant van de zaak.
Jeroen, HedelHanneke van Haarlem, arbeidsrecht2026 via Klantenvertellen
Hij is deskundig, betrokken en werkt heel zorgvuldig. De communicatie verliep prettig en duidelijk, wat mij veel rust en vertrouwen gaf.
Sophie v G., ArnhemJean van Zinnicq Bergmann, erfrecht2026 via Klantenvertellen
Ik werd bij elke stap geholpen, werd voortdurend op de hoogte gehouden en werd hartelijk behandeld.
Olha Safarova, 's-HertogenboschHanneke van Haarlem, arbeidsrecht2026 via Klantenvertellen
Na maanden van op en neer mailen en bellen zijn we er dankzij de deskundigheid van Hanneke toch samen uitgekomen.
Edwin, UdenHanneke van Haarlem, arbeidsrecht2026 via Klantenvertellen
Ze vertelt alles heel rustig en kalm. Je weet meteen waar je aan toe bent en je kunt zien dat ze heel ervaren is.
Michael Oosterwaal, VlijmenHanneke van Haarlem2026 via Klantenvertellen
Zeer toegankelijk en laagdrempelig in de communicatie, evenals doortastend en meelevend.
René, BestHanneke van Haarlem2025 via Klantenvertellen
Krachtig, snel en kundig. Alissa heeft direct de onzekerheden weggenomen.
Anoniem, 's-HertogenboschAlissa van der Voet2025 via Klantenvertellen
Het kantoor hanteert een heldere en prettige manier van communiceren en men komt snel ter zake.
Marco, RosmalenArbeidsrecht2024 via Klantenvertellen
Cliënten krijgen na afloop van hun zaak een uitnodiging van Klantenvertellen om hun ervaring te delen.
Leg uw kwestie vrijblijvend voor
Beschrijf in het kort waar uw vraag over gaat. Een van onze advocaten neemt contact met u op om te bespreken wat mogelijk is.