Commoriënten en de volgorde van overlijden

Drama in drie bedrijven. Een nog kinderloos echtpaar op huwelijksreis wordt getroffen door voedselvergiftiging. Medisch ingrijpen mag niet baten en de echtelieden overlijden korte tijd na elkaar. In het tweede bedrijf twisten de wederzijdse families met elkaar over de erfenis van hun kinderen. Het derde bedrijf speelt in de rechtszaal en wordt op 12 mei afgesloten door de uitspraak van het gerechtshof.

In Nederland kennen we de commoriëntenregeling: bij gelijktijdig overlijden erven de families van beide erfgenamen ieder een gelijk deel.

Nu waren de echtelieden niet gelijktijdig overleden, maar heel kort na elkaar. Volgens de normale regels van het erfrecht erfde de langstlevende van de eerstoverledene en verviel daarna de totale erfenis aan de familie van de langstlevende. De familie van de eerstoverleden echtgenoot zou dan met lege handen achterblijven.

Maar deze familie legde zich daar niet bij neer en stapte naar de rechter. De rechtbank oordeelde dat het

niet aanvaardbaar en in strijd met het rechtsgevoel is om in deze omstandigheden de wettelijke volgorde te volgen en verklaarde de familie van de eerstoverleden echtgenoot ook tot erfgenaam. In feite dus de commoriëntenregeling.

Het gerechtshof was echter strenger en besliste, dat de rechtbank ten onrechte van de wettelijke volgorde was afgeweken. De familie van de langstlevende echtgenoot kwam dus als enig erfgenaam uit de rechtsstrijd. De andere familie bleef met lege handen achter.

Dit drama toont weer eens aan, dat ook de rechters worstelen met het antwoord op vragen waarbij rechtsgevoel en wettekst met elkaar strijden.

mr J. van Zinnicq Bergmann