Het thuiswerkbeleid: kan dit zomaar veranderd worden door de werkgever?

Deels thuiswerken is sinds de coronapandemie niet meer weg te denken uit de werkomgeving. Werknemers waarderen de flexibiliteit, rust en betere werk-privébalans. Toch groeit bij werkgevers de wens om het thuiswerkbeleid te herzien of zelfs volledig in te trekken. Mag een werkgever dat zomaar doen? Hierover gaan deze twee recente uitspraken – Asus en Caterpillar.

Casus

Bij zowel Asus als Caterpillar werd het hybride werken afgeschaft op basis van internationaal beleid. Werknemers moesten weer structureel op kantoor verschijnen. In beide gevallen leidde dit tot verzet van de ondernemingsraad, die zich beriep op haar instemmingsrecht op grond van de Wet op de ondernemingsraden. De werkgevers vonden dat instemming niet nodig was en stapten naar de rechter.

Oordeel van de rechter

Asus

Asus wilde het aantal kantoordagen verhogen en vroeg de ondernemingsraad om instemming. De ondernemingsraad weigerde deze toestemming. Asus stapte naar de rechter en vroeg om vervangende instemming. Deze vervangende instemming geeft de rechter alleen als Asus een zwaarwegend belang heeft bij de verhoging van de kantoordagen. De rechter oordeelde echter dat het thuiswerkbeleid onder het instemmingsrecht valt, omdat het gaat om arbeidsomstandigheden. Ook het verzoek om vervangende instemming werd afgewezen: de opgelegde wijziging vanuit het hoofdkantoor was onvoldoende onderbouwd als zwaarwegend belang.

Caterpillar

Caterpillar Nederland trok de thuiswerkovereenkomsten in, zonder instemming van de ondernemingsraad. Zij stelde dat de ondernemingsraad te laat bezwaar had gemaakt en dat instemming niet nodig was. De rechter oordeelde anders: het besluit kwam van Caterpillar Nederland en niet rechtstreeks van het hoofdkantoor, waardoor het bezwaar wel tijdig was. Ook hier werd bevestigd dat het intrekken van thuiswerkbeleid onder het instemmingsrecht valt.

Tips voor werkgevers

(1) Check het instemmingsrecht van de ondernemingsraad. Wijzigingen in het thuiswerkbeleid vallen onder arbeidsomstandigheden. Daardoor valt dit onder het instemmingsrecht van de ondernemingsraad (indien aanwezig). Het is daarom verstandig om de ondernemingsraad hier tijdig bij te betrekken en formeel om instemming te vragen.

(2) Onderbouw het zwaarwegende belang goed. Toon aan waarom de wijziging noodzakelijk is voor jouw organisatie.

(3) Schakel op tijd juridisch advies in. Voorkom procedurele fouten en zorg voor een juridisch houdbare strategie.

Tips voor werknemers

(1) Ken je rechten. Een thuiswerkregeling valt vaak onder je arbeidsvoorwaarden. Die mogen niet zomaar eenzijdig worden gewijzigd door de werkgever. Zeker als je structureel thuiswerkt op basis van een overeenkomst of beleid.

 (2) Check of er een ondernemingsraad is. De ondernemingsraad heeft instemmingsrecht bij wijzigingen in arbeidsomstandigheden. Als je werkgever het beleid wil aanpassen zonder instemming van de ondernemingsraad, kan dat juridisch worden aangevochten.

(3) Schakel juridische hulp in bij twijfel. Zeker als je werkgever dreigt met sancties of ontslag bij weigering om naar kantoor te komen, is juridisch advies cruciaal.

Conclusie

De thuiswerkregeling kan een werkgever niet zomaar terugdraaien. Bovenstaande zaken laten zien dat het intrekken van het thuiswerkbeleid juridisch complex is. Daarnaast moet de ondernemingsraad om instemming gevraagd worden. Werkgevers doen er goed aan om zorgvuldig te werk te gaan. Werknemers en ondernemingsraden kunnen zich beroepen op hun rechten en daardoor invloed uitoefenen op het beleid van de werkgever.

Heb je vragen over het wijzigen van thuiswerkbeleid of een andere arbeidsrechtelijke vraag? Neem dan gerust contact met mij op!

mr Alissa van der Voet                                                                          Van Zinnicq Bergmann Advocaten

Advocaat arbeidsrecht                                                                          ‘s-Hertogenbosch