De wettelijke verdeling uitgelegd

In het Nederlandse recht kennen we sinds 2003 de wettelijke verdeling. Net zoals het voordien populaire langstlevende testament is de bedoeling van de wettelijke verdeling de langstlevende echtgenoot of geregistreerd partner goed verzorgd achter te laten zonder dat de kinderen daaraan afbreuk kunnen doen.

Wat houdt de wettelijke verdeling in?

In de wettelijke verdeling verkrijgt de langstlevende echtgenoot of geregistreerd partner de complete nalatenschap, dus alle bezittingen en alle schulden van de overledene. De kinderen ontvangen niets van de nalatenschap en krijgen slechts een vordering in geld op de langstlevende ouder ter grootte van hun erfdeel. Deze vordering kunnen de kinderen pas opeisen als de langstlevende ouder zelf is overleden. De langstlevende ouder kan dus rustig voortleven. Hij/zij kan de nalatenschap zelfs helemaal opmaken. De kinderen hebben daarover niets te zeggen.

Wanneer is er sprake van de wettelijke verdeling?

De wettelijke verdeling komt alleen aan de orde, als de overledene geen testament had of dit testament van de wettelijke verdeling niet afwijkt (hetgeen vaak het geval is) en als er naast de overlevende echtgenoot of partner ook minstens één kind achterblijft.

De vorderingen van de kinderen vormen een schuld van de nalatenschap van de overlevende ouder na diens overlijden. De ‘tweede’ nalatenschap wordt daardoor te zijner tijd verminderd.

Zonder testament geldt dus de wettelijke verdeling. Wil iemand zijn of haar nalatenschap anders regelen, dan moet er naar de notaris worden gegaan en een testament worden opgemaakt.

Als men de wettelijke verdeling op zich een goed idee vindt, kunnen in een testament alle gewenste regelingen daaraan vastgeplakt worden, zoals rente over de vorderingen van de kinderen, zekerheid,

beperkingen aan de verteerbaarheid etc. Het is altijd van belang goed na te denken over de situatie na overlijden, mede gezien in het kader van de familieverhoudingen.

Is de wettelijke verdeling definitief?

De wettelijke verdeling kan – in beperkte mate – doorbroken worden door de zogenaamde wilsrechten, die de wet aan de achterblijvende kinderen toekent. Zij kunnen met een beroep daarop van de overlevende ouder overdracht van familiestukken verlangen zodat de eigendom ervan bijvoorbeeld niet bij een stiefouder terecht zal komen. NB dat daarmee niet verhinderd wordt dat die stukken in gebruik blijft bij de overlevende ouder en de nieuwe partner.

Moraal van dit verhaal: denk goed na over wat u wilt dat er met uw nalatenschap gebeurt, vooral ook met het oog op de familieverhoudingen en hoe die zich verder zouden (kunnen) ontwikkelen.

Jean van Zinnicq Bergmann